Ticaret odası seçimleri nasıl yapılır? Yusuf Mehmet Sarışın Yazdı

Ticaret odası seçimleri nasıl yapılır?

Ticaret odalarında üyeler doğrudan “oda başkanına” oy vermez. Sistem iki aşamalıdır:

1. Oda üyeleri kendi meslek gruplarında oy kullanarak meslek komitesi ve meclis üyelerini seçer.

2. Seçilen meclis üyeleri daha sonra kendi aralarında oda yönetim kurulu başkanını ve yönetim kurulunu seçer.

Dolayısıyla kamuoyunda “başkan adayı” olarak açıklanan kişinin önce kendi meslek grubundan meclise seçilmesi gerekir.

Meslek grubu nedir?

Odaya kayıtlı işletmeler, yaptıkları işe ve faaliyet kodlarına göre meslek gruplarına ayrılır. Örneğin:

• İnşaat ve mühendislik hizmetleri

• Turizm ve konaklama

• Emlak ve danışmanlık

• Perakende ticaret

• Ulaştırma

• Yeme-içme

• Finans ve sigorta

Her şirket yalnızca kayıtlı olduğu meslek grubunda oy kullanır. Bir mühendislik firmasının sahibi, başka bir meslek grubundan aday olamaz; adaylığı ve oy hakkı kayıtlı olduğu grup üzerinden yürür.

Meslek komitesi nedir?

Meslek komitesi, kendi sektöründeki oda üyelerinin temsil organıdır. Sektörün sorunlarını ve taleplerini odaya taşır; fiyat tarifeleri, mevzuat sorunları, eğitimler, sektörel raporlar ve mesleki çalışmalar konusunda görev yapar.

Meslek komiteleri, grubun büyüklüğüne göre genellikle:

• 5 asıl ve 5 yedek üyeden veya

• 7 asıl ve 7 yedek üyeden

oluşur.

Beş kişilik komite bulunan gruplar genellikle iki; yedi kişilik komite bulunan gruplar üç meclis üyesi çıkarır. Kesin sayı, odanın seçim ilanı ve ilgili meslek grubunun üye sayısına göre belirlenir.

Listeler nasıl yarışır?

“Mavi Liste”, “Beyaz Liste” gibi adlar siyasi ve tanıtım amaçlıdır. Hukuken bütün odayı kapsayan tek bir liste seçimi yapılmaz. Her meslek grubunda ayrı seçim vardır.

Örneğin Mavi veya Beyaz Liste:

• Mühendislik grubunda kazanabilir,

• Turizm grubunda kaybedebilir,

• Emlak grubunda iki meclis üyeliğinden birini alabilir.

Seçimin sonunda hangi hareketin kaç meslek grubunu değil, toplam kaç meclis üyeliğini kazandığı önem kazanır.

Üyeler, pusuladaki isimlerden mevzuatın izin verdiği sayıda adayı seçebilir. Bu nedenle bazı durumlarda aynı listedeki herkes kazanmayabilir; farklı listelerden adaylar da seçilebilir. Sonuç, adayların aldıkları kişisel oylara göre belirlenir.

Başkan adayı kendi grubundan seçilemezse ne olur?

En önemli nokta budur:

Başkan adayı, mühendislik meslek grubundan meclis üyeliğine seçilemezse oda başkanı adayı olamaz.

Çünkü yönetim kurulu başkanı, seçilmiş oda meclisi üyeleri arasından seçilir. Meclise giremeyen bir kişinin diğer meslek gruplarında listeleri çoğunluğu kazansa bile başkan seçilmesi hukuken mümkün değildir.

Bu durumda üç ihtimal ortaya çıkar:

1. Listesi başka bir meclis üyesini başkan adayı gösterir.
   Aynı hareketten meclise giren başka bir isim yönetim kurulu başkanlığına aday olur.

2. Kazanan meclis üyeleri yeni bir ittifak kurar.
   Seçim sonrasında farklı listelerden seçilen meclis üyeleri bir isim üzerinde anlaşabilir.

3. Rakip aday çoğunluğu sağlayarak başkan olur.
   Diğer başkan adayı meclise girmiş ve yeterli desteği toplamışsa başkanlığı kazanabilir.

Örneğin 25 üyeli oda meclisinde Mavi Liste’ye yakın 14 üye, Beyaz Liste’ye yakın 11 üye bulunduğunu düşünelim. Mavi Liste’nin ilan edilen başkan adayı kendi meslek grubunda seçilememişse 14 üyenin onu başkan seçme imkânı yoktur. Bu 14 kişinin, meclise girmiş başka bir üyeyi başkan adayı göstermesi gerekir.

Başkanın kendi grubunu kaybetmesi neden kritik?

Başkan adayının kişisel olarak yarıştığı meslek grubu seçimde “kilit grup”tur. Çünkü diğer gruplarda çok sayıda meclis üyesi kazanılsa bile başkan adayının kendi meclis üyeliği garanti değildir.

Bu nedenle listeler genellikle:

• Başkan adayının grubuna güçlü isimler koyar,

• O gruptaki seçmenleri özel olarak çalışır,

• Başkan adayı seçilemezse kullanılacak ikinci bir başkan adayı belirler.

Kısacası, oda seçiminde iki ayrı çoğunluk gerekir:

• Önce başkan adayının kendi meslek grubunda seçilip meclise girmesi,

• Ardından oda meclisinde yönetim kurulu başkanlığı için yeterli oyu toplaması.

Seçimden sonra hangi organlar oluşur?

İlk aşamada meslek komiteleri ve oda meclisi oluşur. Daha sonraki organ seçimlerinde:

• Oda meclis başkanı ve başkanlık divanı,

• Oda yönetim kurulu başkanı,

• Yönetim kurulu asıl ve yedek üyeleri,

• Disiplin kurulu,

• TOBB genel kurul delegeleri

seçilir.

Meclis başkanı ile yönetim kurulu başkanı farklı görevlerdir. Meclis başkanı toplantıları yönetir; yönetim kurulu başkanı ise kamuoyunda “Ticaret Odası Başkanı” olarak bilinen kişidir.

Sonuç

İki başkan adaylı bir seçimde sonuç, bütün oyların tek havuzda sayılmasıyla belirlenmez. Her meslek grubu kendi temsilcilerini seçer; bu temsilciler oda meclisini oluşturur ve gerçek başkanlık seçimi mecliste yapılır.

Dolayısıyla:

Mühendislik meslek grubunda yarışan başkan adayı meclise giremezse, oda genelindeki listeleri başarılı olsa bile kendisi başkan olamaz. Ekibi, meclise seçilmiş başka bir ismi başkan adayı göstermek zorunda kalır.

Temel mevzuat, 5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu ile Oda ve Borsa Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelik’tir. Didim Ticaret Odası bakımından kesin komite ve meclis üyesi sayıları, ilçe seçim kurulu gözetimindeki resmî seçim ilanı ve meslek grubu listelerine göre belirlenir.

Celal Gümüş Didim TO Başkanlığına Adaylığını Açıkladı - Beyaz listeyle seçime girecek olan Gümüş, “Didim Ticaret Odası’nın güçlü kurumsal yapısını daha ileriye taşımak istiyoruz” dedi 

RONAY ALÇAY: ÜYESİNİ BÜYÜTEN, TİCARETİ BİRLEŞTİREN, DİDİM’E YÖN VEREN ODA - Mavi Liste Başkan Adayı İnşaat Mühendisi Ronay Alçay, Didim Ticaret Odası seçimleri öncesinde yeni dönem vizyonunu açıkladı.